به نام خداوند بخشنده مهربان

  مدلسازی انسان به هدف افزایش کیفیت آموزش و یادگیری

  1-مهندسان عادت دارند برای حل مسائل، مدلی ساده شده از آن ارائه دهند. مدل بنده از دانشجو جهت بهینه کردن فرآیند یادگیری-آموزش مطابق شکل 1 است.

شکل 1- مدل انسان

  2- در این مدل، رفتار انسان، یا بصورت پاسخگر است (تحت اثر محرک محیطی خارجی) و یا مدل بصورت کنشگر(خودسازمانده) است (تحت اثر محرک درونی یا انگیزه که منبعث از نیازهای اوست).در عمل، مجموعی از این دو محرک، رفتار انسان را توجیه می کند. هر چه انسان آزادتر باشد، اثر محرک خارجی کمتر است. مناسب است که به سمتی حرکت کنیم که مدل رفتاری انسان، کنشگر باشد .

  3- انگیزه انسان در سطوح مختلف قابل تقسیم بندی است. پایین ترین سطح نیاز، نیاز زیستی و نیاز امنیت است که یک نیاز فردی است و در این نیاز انسان با نباتات مشترک است و ناشی از بدن انسان است .

  سطح بالاتر نیاز، نیاز به محبت است که یک نیاز اجتماعی از نوع مشارکتی است. سطح بالاتر نیاز، نیاز به عزت نفس است که یک نیاز اجتماعی از رده رقابتی است. در این دو نیاز، انسان با حیوان مشترک است .

  سطح عالی تر نیاز، نیاز به قرب خداست.

  همه سطوح نیازها می تواند انگیزه مادی داشته باشد و می تواند با انگیزه الهی باشد. شایسته است، انگیزه الهی بطور خالص، ته مایه بنیادی نیاز انسانها قرار گیرد .

  4- برخی انسانها در سطح پایین تری از سلسله مراتب نیازها، توقف می کنند. بطور تاریخی می توان اینگونه ادعا کرد که در طول تاریخ سطح نیازهای انسانها از پایین ترین سطح تا بالاترین سطح رشد کرده است. بطوریکه برای انسانهای اولیه شاید فقط خوردن مهم بود. بعد امنیت اهمیت پیدا کرد. بعد مشارکت مهم شد که اوج آن را در حکومت های مارکسیستی دیدیم در ادامه رقابت مهم شد که اوج آن را هم اکنون در حکومت های لیبرال دمکرات مشاهده می کنیم. سطح عالی نیاز، که شایسته نوع انسان است، قرب خداست. در هر سطح بالاتر نیاز، نیازهای سطوح پایین تر ارضا می شود، ولی اهمیت اصلی را آن نیاز بالاتر دارد. هر حکومت دینی، سعی در پیاده سازی نیازها با انگیزه الهی دارد.

  5- سلسله نیازها منطبق بر تیپ شخصیتی انسانها نیز می باشد. برخی انسانها شهوت گرا هستند یعنی اوج انگیزه آنها، نیازهای زیستی است. برخی امنیت گرا هستند و به آنها درونگرا گفته می شود و معمولا از جمع دوری می کنند. برخی محبت گرا هستند و دوست دارند آویزان کسی باشند. برخی عزت گرا هستند و معمولا سعی دارند همه جا رئیس باشند و برخی دنبال قرب خدا می باشند .

  6- در مدل ارائه شده، هیجان، بدلیل اهمیت قرمز شده است. انسانهای معمولی معمولا تحت تاثیر هیجان خود هستند که شایسته است آن را کنترل کنند و اصطلاحا تقوا داشته باشند و سعی کنند، رفتار خود را تحت تاثیر شناخت خود قرار دهند. بدلیل این تاثیر مخصوصا در دانشجویان، در آموزش و یادگیری مهندسی باید به هیجان توجه کرد . به خاطر تاثیر زیاد هیجان در رفتار آدمی است که بیشتر رفتار انسانها، ناشی از تقلید است .

  7- انسان با اختیار خود می تواند معرفت شناختی و هیجانی خود را به قلب خود وارد کند و اصطلاحا به علم خود ایمان بیاورد .

  8- یکی از ضعف های آموزش مجازی نسبت به آموزش حضوری این است که، هیجان منتقل شده به دانشجو در آن کم است، لذا معمولا علم به ایمان و عمل تبدیل نمی شود. لذا در آموزش مجازی باید روی مدیریت هیجان مخاطب برنامه ریزی کرد .

  9- معمولا در هر انسان مجموعی از شناخت-هیجان-بدن وجود دارد که در برخی، یکی از آنها متبلورتر است. فیلسوفان با شناخت، بازیگران تئاتر، تلویزیون و سینما با هیجان و ورزشکاران با توانایی های بدنی(حرکتی) بازشناخته می شوند .

  10- تصمیم گیری انسان (غیرمنافق) معمولا با قلب او انجام می شود (مخصوصا تصمیم گیری های سریع و یا بسیار مهم) .

  11- برخی انسانها در بیان علت رفتار خود، محرک خارجی را موثر می دانند و برخی محرک درونی و برخی مجموعی از آندو را. (برخی محیط را بسیار موثر می دانند و برخی ژنتیک را و برخی قلب را). در مجموع شایسته است به سمتی حرکت کنیم که رفتار ما منبعث از جبر محیطی نباشد .

  12- انسان متشکل از بدن و روان است. که به روان اصطلاحا نفس گفته می شود. سیستم عصبی بدن انسان در حیات دنیایی او درهم تنیده در نفس اوست و هر ادراک نفس از مجرای سیستم عصبی و هر تصمیم گیری نفس از مجرای سیستم عصبی انجام می پذیرد . حتی خواب دیدن نفس انسان هم با تحریک سیستم عصبی (مغز) به هشیاری می آید .

  13- انسانهای الهی باید جوری خود را تربیت کنند تا در برخورد با پدیده ها، اول مجذوب خالق آن شوند و ملاقات او را تداعی و طلب کنند، سپس آن را یاد بگیرند و در ادامه به آن ایمان بیاورند و در قدم آخر آنرا بکار ببندند و در نهایت شکر آن را به جا آورند. در این صورت می توان ادعا کرد که علم، اسلامی شده است .

  14- با توجه به تاثیر هیجان در بیشتر انسانها، باید جهت آموزش از مثل استفاده کرد و ارتباط دوطرفه با دانشجو برقرار کرد و در تبدیل علم به ایمان و نهایتا عمل، با انجام بازدید از پروژه ها (و یا به بصر درآوردن به ای نحو کان ولو مجازی) و عضویت در مجمع مومنان (انجمن های علمی)، زمینه تبدیل علم به ایمان را فراهم آورد .

  15-سبک و روش آموزش و رسیدن به اهداف آموزشی، به سه سبک دیکتاتوری(استاد محور-تقلید کامل دانشجو)، جمعی مشارکتی و جمعی رقابتی تقسیم می شود. بهترین سبک در وضعیت امکانات معمولی، جمعی مشارکتی می باشد.

  16- برای اینکه کلاس، حیات جمعی مشارکتی داشته باشد، می توان بصورت مجازی از محفل بحث و گفتگو استفاده کرد. در حیات جمعی مشارکتی، وحدت و ارتباط بسیار مهم است. باید قوانین محلی بین مرتبطین وضع شود که تمام افراد کلاس آن را اجرا کنند. مثلا می توان قانون را این وضع کرد که هرکس باید در محفل در طول یک ماه حداقل یک نکته از درس یا تجربه خود را از ادراک مفاهیم یا تداعی معنایی، تصویر ذهنی یا تداعی هیجانی و یا مثل برای درک بهتر درس یا نقشه شناختی خود را از درس یا بخشی از آن ارائه کند و همه موظفند به آن پاسخ گویند. در صورت وجود این حیات جمعی، می توان نمره ای به تمام کلاس اضافه کرد.

  17-حیات جمعی رقابتی دانشجویان باید با گروه های خارج دانشکده یا دانشگاه باشد. شاخص اصلی رقابت، آزادی است.

  18-بنابراین عناصر محوری آموزش، انگیزه الهی(با توجه به خلقت)، ایمان به گزاره های درسی (با انجام بازدید) و روش جمعی مشارکتی (با ارتباط جمعی مجازی) خواهد بود.

   19-نتیجه گیری:

مدل فرآیند یادگیری و آموزش مطابق شکل (2) می باشد و روش رسیدن به اهداف آموزشی، روش جمعی مشارکتی می باشد که ارتباط کامل، بصورت مجازی (محفل بحث و گفتگو و گروه های مجازی) یا حضوری یا مکاتبه ای، و قانون لازم الاجرای ارتباط، ارسال حداقل یک پست و پاسخگویی حداقل یکی از بهترین پست های سایرین در طول یک ماه به منظور رسیدن به اهداف یادگیری می باشد. اهداف یادگیری، در دو سطح و در قالب زوج مرتب (ایمان، عمل) می باشد. سطح اول، زوج (هیجان مثبت نسبت به آیه خدا بودن درس، شکر) و سطح دوم، زوج (هیجان مثبت نسبت به گزاره های مهم درس، مهارت حل مساله) می باشد. شعار کلاس، (آیه، هیجان، ارتباط) با نماد " آها " می باشد.

   شکل 2-فرآیند آموزش و یادگیری

  20-ارتباط مکاتبه ای بصورت ارائه خلاصه هر فصل درس تا زمان مشخص شده در طول ترم می باشد. این خلاصه باید حاوی گزارشی از اطلاعات تبدیل به شناخت و هیجان شده، باشد. سازماندهی مطالب با رسم نقشه شناختی، رتبه بندی مطالب با استخراج کلمات کلیدی و گزاره های مهم، تصویرسازی ذهنی با استفاده از شکل و تصویر و ارائه تداعی معنایی مفاهیم، جزء جدایی ناپذیر خلاصه می باشد. در هر گزارش، پاسخ به اظهارنظرهای گزارش قبلی باید ذکر شود.

  21- افزایش نمره دانشجویان در پایان ترم، براساس تلاش ایشان در شناخت، هیجان و ارتباط جمعی می باشد. کسانی از این افزایش استفاده می کنند که حداقل نمره ارزیابی امتحانی آنها 10 باشد. تجارب نشان داده است، که سقف افزایش نمره دانشجویان، حدودا 5 نمره می باشد.

22-تجارب آماری نشان داده است، عدم قطعیت تصحیح نمره برگه امتحانی حدود یک نمره است. بنابراین به نمره پایانی دانشجویان به دلیل این نایقینی، یک نمره اضافه می شود. لازم به ذکر است، کسانیکه نسبت به نمره برگه خود اعتراض کنند و برگه آنها یکبار دیگر تصحیح شود، بدلیل عدم وجود این نایقینی، از افزایش یک نمره ای برخوردار نخواهند بود.